Firewall (güvenlik duvarı), bir ağa giren ve ağdan çıkan trafiği önceden tanımlanmış güvenlik kurallarına göre denetleyen, izin verilen bağlantıları geçirip diğerlerini engelleyen güvenlik sistemidir. Kurum ağı ile internet arasında bir kontrol noktası gibi çalışır: kimin, hangi adrese, hangi servis üzerinden ve ne zaman bağlanabileceğine karar verir. Firewall bir donanım cihazı, bir yazılım ya da bulutta çalışan bir hizmet olabilir; kurumsal ağlarda genellikle ağın girişine yerleştirilen bir firewall cihazı kullanılır.
Bu rehberde firewall’un ne işe yaradığını, nasıl çalıştığını, türlerini, klasik güvenlik duvarı ile yeni nesil firewall (NGFW) arasındaki farkı, Türkiye’deki yasal yükümlülüklerle ilişkisini ve bir firewall seçerken nelere dikkat etmeniz gerektiğini bulacaksınız.
Firewall ne işe yarar?
Bir firewall’un temel görevi, güvenilen iç ağ ile güvenilmeyen dış ağlar (internet gibi) arasında bir sınır çizmektir. Pratikte bu, birkaç farklı işe karşılık gelir:
- Yetkisiz erişimi engeller: İnternetten ağınıza gelen ve izin verilmeyen bağlantı denemelerini, örneğin açık bırakılmış bir uzak masaüstü (RDP) portuna yapılan girişleri durdurur.
- Saldırıları tespit eder: Saldırı tespit ve önleme (IDS/IPS) özelliği olan firewall’lar, izin verilen trafiğin içindeki zararlı hareketleri de yakalar.
- İnternet kullanımını düzenler: Hangi kullanıcının hangi sitelere ve uygulamalara erişebileceğini belirler. Örneğin sosyal medyayı öğle arasında serbest bırakıp mesai saatlerinde kısıtlayabilirsiniz.
- Güvenli uzaktan erişim sağlar: VPN ile evden ya da sahadan çalışan personelin ve şubelerin kurum ağına şifreli bağlantıyla erişmesini sağlar.
- Kayıt tutar ve raporlar: Ağdaki trafiği kaydeder; bu kayıtlar sorun gidermede, güvenlik olaylarının incelenmesinde ve yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesinde kullanılır.
Firewall nasıl çalışır?
Firewall, üzerinden geçen her bağlantıyı bir kural listesiyle karşılaştırır. Kurallar genellikle kaynak ve hedef adres, port, protokol ve zaman gibi koşullardan oluşur; bağlantı bir kurala uyuyorsa o kuralın söylediği yapılır (izin ver ya da engelle), hiçbir kurala uymuyorsa varsayılan olarak engellenir. Firewall’ların trafiği ne kadar derinlemesine inceleyebildiği teknolojiye göre değişir:
Paket filtreleme
En temel yöntemdir. Her veri paketine tek tek bakar ve yalnızca adres, port ve protokol bilgisine göre karar verir. Hızlıdır ama paketin içeriğini ve bağlantının bağlamını bilmez.
Durum denetimli (stateful) inceleme
Açık bağlantıların bir tablosunu tutar. Böylece içeriden başlatılan bir bağlantıya gelen yanıtı tanır ve geçirir, dışarıdan kendiliğinden gelen ve hiçbir isteğe karşılık gelmeyen paketleri engeller. Bugün kullanılan firewall’ların neredeyse tamamı bu yöntemi temel alır.
Uygulama katmanı ve derin paket incelemesi
Trafiğin hangi uygulamaya ait olduğunu ve içeriğini inceler. Aynı 443 numaralı porttan geçen bir web sitesi ile bir dosya paylaşım uygulamasını ayırt edebilir, şifreli (HTTPS) trafiği açıp içindeki tehditleri arayabilir. Yeni nesil firewall’ları klasik olanlardan ayıran temel özellik budur.
Firewall türleri
Donanım firewall (firewall cihazı)
Ağın internet çıkışına yerleştirilen, yalnızca güvenlik için tasarlanmış ayrı bir cihazdır. Ağdaki tüm bilgisayarları, sunucuları, yazıcıları ve akıllı cihazları tek noktadan korur; kurumsal ağlarda tercih edilen çözüm budur. Ayrıntılar için donanımsal güvenlik duvarının avantajları yazımıza bakabilirsiniz.
Yazılım firewall
Tek bir bilgisayar ya da sunucu üzerinde çalışır ve yalnızca o cihazı korur; Windows’un kendi güvenlik duvarı buna örnektir. Ağ genelinde koruma sağlamaz, bu yüzden bir firewall cihazının yerine değil, yanında kullanılır.
Sanal ve bulut firewall
Sanallaştırma platformlarında ya da bulut altyapısında çalışan, donanım firewall ile aynı işlevi yazılım olarak sunan çözümlerdir. Bulutta çalışan sunucuları ve sanal ağları korumak için kullanılır.
Yeni nesil firewall (NGFW) nedir?
Yeni nesil firewall (Next-Generation Firewall, NGFW), klasik durum denetimli firewall’un üzerine uygulama tanıma, saldırı önleme ve içerik denetimi gibi katmanlar ekleyen güvenlik duvarıdır. Bugünkü saldırıların çoğu izin verilen portlar (örneğin web trafiği) üzerinden geldiği için yalnızca port ve adrese bakan bir firewall yeterli koruma sağlamaz.
| Özellik | Klasik firewall | Yeni nesil firewall (NGFW) |
|---|---|---|
| Adres ve port bazlı kurallar | Var | Var |
| Uygulama tanıma (L7) | Yok | Var |
| Saldırı tespit ve önleme (IDS/IPS) | Yok | Var |
| Şifreli (HTTPS) trafiği inceleme | Yok | Var |
| Web ve DNS filtreleme | Sınırlı | Var |
| Kullanıcı bazlı politika | Yok | Var |
| Tehdit istihbaratı ile güncel engelleme | Yok | Var |
Bu özelliklerin ayrıntıları için IPS ve IDS nedir?, web filtreleme nedir? ve UTM firewall nedir? yazılarımıza göz atabilirsiniz.
Firewall neden önemli?
Ağa bağlı her bilgisayar, internete açık her servis ve her kullanıcı potansiyel bir giriş noktasıdır. Bugün saldırıların büyük bölümü otomatik araçlarla yapılır: botlar internet üzerindeki adresleri gün boyu tarar, açık bulduğu portlara parola denemeleri yapar ve bilinen zafiyetleri dener. Firewall bu trafiğin ağınıza ulaşmadan durdurulduğu ilk savunma hattıdır.
“Firewall yalnızca büyük şirketler içindir” yanılgısı
Otomatik saldırılar hedef seçmez; ağı küçük olan bir işletme, büyük bir kurumla aynı taramalara maruz kalır. Küçük işletmelerde ayrı bir bilgi işlem ekibi çoğu zaman bulunmadığı için güvenlik açıkları daha uzun süre fark edilmeden kalır. Bu nedenle ağı olan her işletmenin, büyüklüğünden bağımsız olarak bir firewall’a ihtiyacı vardır.
“Verilerimiz bulutta, firewall’a gerek yok” yanılgısı
Bulut sağlayıcısı kendi altyapısını korur, ancak bu verilere erişen bilgisayarlar sizin ağınızdadır. Oltalama ile ele geçirilen bir bilgisayar ya da zararlı bir siteden bulaşan bir yazılım, bulut hesaplarınıza da ulaşabilir. Ofisteki cihazları korumak, zararlı siteleri engellemek ve uzaktan erişimi VPN ile güvenli hale getirmek bulut kullanan işletmeler için de gereklidir.
“Antivirüs yeterli” yanılgısı
Antivirüs, bilgisayara ulaşmış zararlı dosyaları bulmaya odaklanır. Uzaktan yetkisiz erişimi, ağ üzerinden yapılan saldırıları ya da ağdaki diğer cihazlara (yazıcılar, kameralar, akıllı cihazlar) yönelen trafiği durdurmaz. Firewall ile antivirüs birbirinin yerine değil, birlikte kullanılır.
Türkiye’de firewall ve yasal yükümlülükler
5651 sayılı kanun: Çalışanlarına, misafirlerine ya da müşterilerine internet erişimi sunan işletme ve kurumlar, bu erişime ait kayıtları tutmakla yükümlüdür. Kayıtların zaman damgasıyla imzalanması ve istendiğinde yetkili mercilere sunulabilmesi gerekir. 5651 uyumlu bir firewall bu kayıtları ayrı bir log cihazına gerek kalmadan tutar ve imzalar. Ayrıntılar için 5651 uyumlu firewall ve yasal loglama sayfamıza bakabilirsiniz.
KVKK: Kişisel Verilerin Korunması Kanunu belirli bir ürünü zorunlu tutmaz, ancak veri sorumlularından kişisel verilere hukuka aykırı erişimi önleyecek uygun teknik tedbirleri almasını ister. Kişisel Verileri Koruma Kurumu’nun veri güvenliği rehberinde güvenlik duvarı ve ağ güvenliği bu tedbirler arasında sayılır. Konunun ayrıntıları KVKK için firewall yazımızda.
Firewall seçerken nelere dikkat edilmeli?
- Gerçek performans: Üreticilerin verdiği en yüksek hız değerleri genellikle tüm güvenlik özellikleri kapalıyken ölçülür. IPS, web filtreleme ve HTTPS inceleme açıkken cihazın ne kadar trafik taşıyabildiğine bakın.
- Kullanıcı ve cihaz sayısı: Bugünkü ihtiyacın yanında önümüzdeki birkaç yıldaki büyümeyi de hesaba katın; misafir ağı kullanıcılarını da sayın.
- Güvenlik özellikleri: IDS/IPS, uygulama filtresi, web ve DNS filtreleme, HTTPS inceleme ve tehdit istihbaratı beslemeleri olup olmadığını kontrol edin.
- Yasal uyumluluk: 5651 kayıtlarını ek cihaz ya da yazılım gerektirmeden tutup tutamadığını, zaman damgası desteğini ve kayıtların nasıl dışa aktarıldığını sorun.
- Uzaktan erişim ve şubeler: SSL VPN ve IPsec desteği, şube bağlantılarının nasıl kurulduğu ve VPN girişlerinde çok faktörlü doğrulama yapılıp yapılamadığı önemlidir.
- Yönetim ve süreklilik: Arayüzün anlaşılır olması, birden fazla cihazın merkezden yönetilebilmesi ve kesintisiz çalışma için yüksek erişilebilirlik (iki cihazın yedekli çalışması) desteği değerlendirilmeli.
- Destek ve lisans: Türkçe teknik destek, güncellemelerin süresi ve lisans yenileme koşulları toplam maliyeti doğrudan etkiler. Kamu alımlarında yerli ürün ve sertifika şartları da göz önünde bulundurulmalıdır.
PONIVA: yerli yeni nesil firewall
PONIVA Firewall, PONA Teknoloji tarafından Türkiye’de geliştirilen, TRTEST sertifikalı yerli yeni nesil güvenlik duvarıdır. IDS/IPS saldırı önleme, web ve DNS filtreleme, HTTPS derin inceleme, 5651 uyumlu loglama, SSL ve IPsec VPN ile misafir ağı yönetimini tek cihazda birleştirir. Küçük ofisler için masaüstü modellerden büyük kurumsal ağlar için rack tipi modellere kadar uzanan ürün ailesi, merkezi yönetim ve yüksek erişilebilirlik destekler.
PONIVA yerli firewall modellerini inceleyin ya da ağınıza uygun modeli birlikte belirlemek için bizimle iletişime geçin.
